كرد ، اما تربيت ناخدايان دشوار است . زيرا بايد سالها بگذرد تا بتوان به اندازه كافى ناخدا تربيت كرد دريانوردى را بايد در دريا آموخت . از تجربه ناخدايان بيزانسى نميتوان استفاده كرد . چون آنها بسيار حسودند و تجربيات خود را در اختيار همكاران خود هم نميگذارند . اما ناخدايان ايرانى پس از مسلمان شدن معلومات و تجربيات خود را بدون دريغ در اختيار ديگران ميگذارند . من از ناخدايان ايرانى چيزها آموخته‌ام كه تصور ميكنم هيچ ملاحى از آن آگاه نيست . ناخدايان و كشتىسازان ايرانى سكان را اختراع كرده‌اند ، و امروزه همه كشتىهاى ما با سكان مجهز است . در حالى كه هيچيك از كشتىهاى جنگى و بازرگانى بيزانس ندارد ، و براى حركت كشتى به چپ و راست بايد از پاروهاى بلند استفاده كنند . اين مختصرى از نامه معاويه بعمر بود . « 282 » آنچه از اين نامه برميآيد اين است كه كار كشتىسازى و دريانوردى سواحل فنيقيه ، كه روزگارى خود مركز كشتىسازى و دريانوردى جهان بود ، در آغاز اسلام بدست ايرانيان اداره ميشد . و سرانجام بايد گفت كه اين ايرانيان بودند كه با انديشه و بازوى تواناى خود ، كمك بسيار به پيشرفت اسلام و رهبرى اعراب كردند تا بتوانند با تشكيل نيروى دريائى بر روم غلبه كنند . جرج حورانى كه خود نيز به سهم مهم ايرانيان در ايجاد نيروى دريائى اسلام در مديترانه معترف است ، در اين مورد داورى حيرت‌انگيزى مىكند و مىنويسد : « . . . . . . و به اين گفته شگفت‌انگيز برميخوريم كه او ( معاويه ) كارگران پارسى را كه در انطاكيه حمص و بعلبك ماندگار بودند ، به صور واكره و بندر - هاى ديگر آورد . چه يادآورى غمناكى از فرو افتادن فنيقيان است كه زمانى

--> ( 282 ) - كتاب عايشه نوشته كورت فريشلر - ترجمه ذبيح اللّه منصورى - دريانوردى عرب و دريانوردى ايرانيان .